Trasa „Wysoki Stoczek 1.0” jest pierwszym etapem prac nad pełnym „Osiedlownikiem” poświęconym temu właśnie osiedlu. Premierę w terenie miała 16 maja 2026, podczas Nocy Muzeów. Objęła niewielki obszar w rejonie Alei Jana Pawła II, ulic Arcybiskupa Romualda Jałbrzykowskiego oraz Wysoki Stoczek. Docelowo „Osiedlownik Wysoki Stoczek” miałby objąć cały obszar osiedla położonego między zakolem rzeki Białej a ulicą Antoniuk Fabryczny, a więc również w rejonie Alei Konstytucji 3 Maja, Swobodnej, Łagodnej, Dworskiej, Rzemieślniczej, Blokowej czy Scaleniowej. Kiedy to nastąpi? Zobaczymy! Czas pokaże!
Opisany na trasie „Wysoki Stoczek 1.0” obszar to kilka nawarstwień historycznych. W czasach Jana Klemensa Branickiego istniał tu dwór Wysoki Stoczek. Śladami z czasów Branickich są ulice Ogrodniczki oraz Rzemieślnicza. Pierwsza była drogą przez wieś Ogrodniki (czy też Wysoki Stoczek). Druga - jedną z dróg dojazdowych do założenia. W wieku XIX pojawiły się obiekty związane z fabrykantami. Pod Wysokim Stoczkiem swoją manufakturę założyli Flakierowie. W innej części osiedla biznes prowadzili bracia Commichau (patrz: „Osiedlownik. Dziesięciny”). Z tego okresu pochodzi także tzw. Domek Napoleona będący w praktyce komorą celną.
Pod koniec XIX wieku na Wysokim Stoczku pojawił się car Mikołaj II, obserwujący manewry wojskowe. We wrześniu 1939 roku w tym samym miejscu miała miejsce obrona Białegostoku. Wysoki Stoczek w granicach Białegostoku znalazł się w 1919 roku. Po II wojnie światowej w części wsi Ogrodniki rozwijała się zabudowa jednorodzinna. Dalej ciągnęły się pola i łąki. Dopiero u schyłku PRL zaczęto budować tu osiedle bloków z wielkiej płyty. Na przełomie XX i XXI wieku zaczęły przybierać szalone, postmodernistyczne formy.
Dziś ten dawny układ wskazuje w terenie Aleja Konstytucji 3 Maja, dzieląca osiedle na dwie części. Rejon na wschód od niej to mieszanka domów jednorodzinnych i bloków. Rejon po zachodniej stronie Alei – to już typowe blokowisko. Dominantami w terenie są wieże trzech świątyń. Nad częścią wschodnią jest to cerkiew Świętego Ducha. Nad zachodnią – kościoły Zmartwychwstania Pańskiego oraz Wszystkich Świętych.
Podziękowania: Muzeum Wojska w Białymstoku (za zaproszenie do poprowadzenia spaceru przez Wysoki Stoczek w ramach Nocy Muzeów 2026), Kastuś Šytal (za cenne informacje na temat świątyń Głębokiego).
